“Phrasing” Trong Âm Nhạc Là Gì?

Phrasing – thường được nói là – nằm ở trung tâm của tính nhạc. Nhưng chính xác thì “phrasing” có nghĩa là gì? Những yếu tố nào tạo nên phrasing? Điều gì làm nên một cách phrasing thuyết phục? Và quan trọng nhất, làm thế nào để bạn học cách đưa ra những quyết định phrasing hiệu quả?

Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giới thiệu khái niệm phrasing và đưa ra một số ý tưởng thực tiễn giúp bạn xây dựng cách diễn giải âm nhạc hấp dẫn và có sức thuyết phục hơn. Chúng tôi cũng sẽ lấy Brahms làm ví dụ âm nhạc và xem cách chúng ta có thể bắt đầu phrasing âm nhạc của ông như thế nào.

Hãy cùng đi sâu vào vấn đề.

Phrasing trong âm nhạc là gì?

Với tư cách là pianist, chúng ta thường bị cuốn vào việc chơi đúng các nốt được ghi trong bản nhạc, đặc biệt khi tác phẩm ngày càng trở nên kỹ thuật và phức tạp hơn. Tuy nhiên, cách chúng ta chơi những nốt đó và những quyết định âm nhạc mà chúng ta đưa ra không chỉ ảnh hưởng đến tổng thể âm thanh của tác phẩm, mà còn là cách chúng ta thể hiện bản thân một cách sáng tạo với tư cách người chơi đàn.

Những quyết định về phrasing không chỉ phản ánh cách chúng ta diễn giải tác phẩm, mà còn là cách chúng ta truyền tải thông điệp cảm xúc đến khán giả. Phrasing trong âm nhạc có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức khác nhau: đó có thể là mức độ chặt chẽ hay linh hoạt của tempo, cách sử dụng rubato, cách xử lý articulation, dynamics, và còn nhiều yếu tố khác nữa. Thông qua phrasing, chúng ta thường mang lại ba yếu tố âm nhạc sau:

• Làm rõ những gì đang diễn ra trong âm nhạc

• Nhấn mạnh những đoạn, những nốt hoặc những ý tưởng quan trọng trong tác phẩm

• Dẫn dắt hướng đi của âm nhạc: âm nhạc đang tiến về phía trước, quay lại, hay giữ trạng thái tĩnh trong hành trình của tác phẩm?

Việc hát có thể giúp ích cho phrasing như thế nào?

Hầu như tất cả các nhà soạn nhạc vĩ đại viết cho piano cũng đều sáng tác nhạc thanh nhạc. Bởi giọng hát là nhạc cụ tự nhiên nhất của con người, việc nghiên cứu đường nét phrasing trong thanh nhạc có thể mang lại cho chúng ta những thông tin vô cùng quan trọng về cách tạo hình câu nhạc trên piano.

Khi hát một câu nhạc, bạn sẽ tự nhiên nhận được gợi ý về cách phrasing một đoạn hay một giai điệu trên piano sao cho nghe hợp lý và tự nhiên. Bạn hát to nhất ở đâu? Nhỏ nhất ở đâu? Bạn lấy hơi ở chỗ nào? Có nốt nào bạn giữ lâu hơn các nốt khác không?

Tất cả những điều này đều là những ý tưởng có thể được chuyển hóa sang piano khi suy nghĩ về cách phrasing một tác phẩm.

Phrasing trong âm nhạc giống với ngôn ngữ như thế nào?

Âm nhạc thường được ví như một ngôn ngữ, và khi xét đến phrasing, điều này càng trở nên rõ ràng. Phrasing là cách chúng ta xử lý những đoạn nhạc nhỏ bên trong một hình thức lớn hơn – tương tự như cấu trúc ngữ pháp trong ngôn ngữ.

Cách chúng ta phrasing phụ thuộc rất nhiều vào thời kỳ mà nhà soạn nhạc sinh sống cũng như phong cách của tác phẩm. Chúng ta nên tự hỏi ý định của nhà soạn nhạc khi viết tác phẩm là gì, và họ đang viết cho nhạc cụ nào.

Các đoạn có lặp lại hay không? Những chỗ lặp đó mang ý nghĩa gì? Tác phẩm là một hành trình đi từ điểm A đến điểm B, hay mang tính vòng tròn? Có giai điệu nào gợi nhớ đến giọng hát con người không? Có nhạc cụ nào khác đang được mô phỏng không? Khi dần dần trả lời được những câu hỏi này và nhiều câu hỏi khác, chúng ta sẽ có sự chắc chắn và niềm tin lớn hơn trong cách phrasing trên piano.

Tương tự như ngôn ngữ, cùng một nội dung có thể được diễn đạt theo nhiều cách khác nhau. Cách bạn nói một điều gì đó có thể làm thay đổi ý nghĩa hoặc cách người khác cảm nhận nó. Bạn có thể nói với giọng vui vẻ, tức giận, mỉa mai, ngạc nhiên, hoặc bất kỳ sắc thái nào khác. Con người rất nhạy cảm với điều này, và trong âm nhạc cũng vậy: khán giả có thể “đọc” được sắc thái và cảm xúc trong cách bạn chơi.