Những Mẹo Hàng Đầu Khi Sử Dụng Pedal Una Corda

Pedal una corda, hay pedal nằm ngoài cùng bên trái trên đàn grand piano và là pedal trái trên đàn upright piano, là một cách rất hữu ích để thay đổi màu sắc âm thanh của đàn piano. Tương tự như pedal giữ tiếng, una corda có nhiều mức độ tác động khác nhau. Bạn có thể đạp pedal ở các mức sâu – nông khác nhau để tạo ra rất nhiều sắc thái âm thanh đa dạng. Điều này sẽ khó cảm nhận rõ hơn trên đàn upright, vì pedal una corda trên loại đàn này thường chỉ làm âm thanh nhỏ đi nói chung. Tuy nhiên, trên đàn grand piano, những thay đổi về âm sắc là rõ ràng nhưng vẫn tinh tế.

1. Những điều cơ bản

Khi trong bản nhạc có ký hiệu una corda (hoặc UC), hãy đạp pedal trái và nhả pedal khi bạn thấy ký hiệu Tre corde (hoặc TC, nghĩa là ba dây). Đôi khi bạn cũng sẽ gặp ký hiệu Due corde, chỉ việc đạp pedal trái ở mức một phần.

Trên đàn grand piano, khi đạp una corda, toàn bộ bàn phím sẽ dịch chuyển sang trái. Nguyên nhân là vì búa đàn sẽ gõ vào ít hơn một dây so với bình thường, đúng như tên gọi una corda – “một dây”.

Trên đàn upright piano, pedal trái không làm bàn phím dịch chuyển mà chỉ đưa búa đàn lại gần dây hơn, rút ngắn hành trình gõ, từ đó làm âm thanh nhỏ hơn nhưng gần như không thay đổi nhiều về màu âm. Vì vậy, nếu trong bản nhạc tác giả chưa ghi sẵn UC, bạn hoàn toàn có thể cân nhắc thêm pedal una corda vào những đoạn nhạc phù hợp.

2. Thử nghiệm pedal trái với một vài gam

Đây là cách rất tốt để làm quen với pedal una corda. Hãy đặt gót chân chắc chắn trên sàn, dồn trọng lượng cơ thể về phía đó. Sau đó, sử dụng phần trước của bàn chân (gần ngón cái) để đạp pedal. Khi đạp xuống, hãy chú ý rằng chỉ cần một chuyển động rất nhỏ là âm thanh đã bắt đầu thay đổi, thường từ sáng, rõ sang mềm và mờ dần.

Bạn có thể thử chạm pedal rất nhẹ lúc đầu, sau đó tăng dần độ sâu của pedal, từ trên xuống dưới, trong khi chơi một gam dài khoảng bốn quãng tám.

3. Thử nhả pedal una corda ở nhiều mức khác nhau

Hãy luyện tập việc đạp pedal una corda rồi nhả lên ở các mức độ khác nhau, tập trung lắng nghe sự thay đổi về màu âm và, ở mức độ thấp hơn, là sự thay đổi về âm lượng.

Đây là một bài tập vừa thú vị vừa hữu ích. Trên một số cây đàn, pedal này có thể làm âm thanh chuyển từ sắc, gắt hoặc thiên về gõ, sang ấm áp và đầy đặn hơn.

4. Sử dụng pedal cho phần đệm

Một cách sử dụng una corda khá hiệu quả là áp dụng nó cho các hình đệm. Bạn có thể đạp pedal ở những đoạn đệm (thường là tay trái), rồi nhả pedal khi giai điệu xuất hiện.

Bài tập này đòi hỏi kỹ năng kiểm soát rất tốt và nên được luyện tập cẩn thận. Hiệu quả tổng thể là phần đệm có âm thanh mờ, mềm và hơi “xa”, trong khi giai điệu vẫn sáng, đầy và giàu màu sắc.

5. Dùng pedal để tạo màu âm dịu cho trill và ornament

Cách này đặc biệt hữu ích với những đoạn trill dài ở khu vực âm cao của bàn phím. Nếu bạn đạp pedal trái về cuối một trill nhanh, ornament đó sẽ có âm sắc dịu và bớt vang hơn rõ rệt.

Việc sử dụng una corda hoàn toàn phụ thuộc vào ngữ cảnh âm nhạc. Bất kỳ cách dùng pedal nào cũng cần được cân nhắc kỹ, nhưng nếu sử dụng tiết chế và đúng chỗ, una corda có thể mang lại hiệu quả biểu cảm rất lớn cho phần trình diễn.