Những Lời Khuyên Giúp Bạn Trở Thành Một Người Nghe Tốt Hơn Khi Chơi Piano
Một trong những kỹ năng quan trọng nhất khi chơi piano mà chúng ta cần tiếp thu chính là khả năng lắng nghe.
Trong những năm học đại học, tôi từng chật vật với các bài kiểm tra thính giác, đặc biệt là những bài mang tính atonal. Thế nhưng, nhiều năm sau, khi tôi quyết định dừng hẳn việc biểu diễn concert để tập trung vào giảng dạy và viết lách, tôi lại – một cách khá kỳ lạ và bất ngờ – phát triển thêm một “đôi tai” khác. Đột nhiên, tôi có thể xác định cao độ của các nốt trong những hợp âm khá phức tạp một cách dễ dàng, và dù tôi không có “perfect pitch” (absolute pitch), tôi đã phát triển được “relative pitch”.
Tôi làm điều đó như thế nào? Đó là kết quả của việc lắng nghe một cách tinh tế, thường là khi không ngồi bên piano, và theo một cách hơi khác. Dưới đây là một vài ý tưởng giúp bạn điều chỉnh và nâng cao kỹ năng lắng nghe của mình.
1. Chơi hợp âm chủ của mọi key và suy nghĩ về âm thanh cũng như cảm xúc mà nó mang lại
Tôi nhận thấy việc làm quen với “cách” mỗi key vang lên là rất hữu ích. Nó mang cảm giác ấm áp và vui tươi, hay lạnh và sắc (hoặc có chất “căng”, bất an), hay bí ẩn và khó đoán?
Nếu bạn lắng nghe đủ thường xuyên và đủ kỹ, bạn sẽ bắt đầu nhận ra sự khác biệt. Nhìn chung, các key có dấu giáng thường ấm áp và mềm mại hơn, còn các key có dấu thăng thì lạnh hơn và có thể tạo cảm giác xa cách. Bất cứ khi nào có nhạc vang lên từ radio, TV hay máy tính, tôi thường tự đặt cho mình nhiệm vụ đoán xem bản nhạc đang ở key nào. Sau đó tôi sẽ lập tức ra piano để kiểm tra xem mình có đúng không – và điều này khá thú vị.
2. Hát khi đi lên và đi xuống trên bàn phím
Tôi bắt đầu hát. Không phải trong dàn hợp xướng, hay nơi công cộng (xin đừng hiểu lầm!), mà là hát theo bất cứ bản nhạc nào tôi có thể tìm thấy. Tôi thường chọn những bản nhạc có nhiều hợp âm và tiến trình hợp âm (thánh ca là một điểm khởi đầu rất tốt), rồi hát từng dòng, đi qua từng nốt của một hợp âm ba để nhận thức rõ ràng nốt bass nằm ở đâu, và các hợp âm đang di chuyển như thế nào về mặt hòa âm.
Sau một thời gian, điều này trở thành một bài kiểm tra khá đơn giản.
Soạn nhạc là một phương tiện tuyệt vời để học hỏi nhiều yếu tố khác nhau của âm nhạc.
3. Thử sức với việc sáng tác
Có lẽ kỹ năng hữu ích nhất, và chắc chắn giúp phát triển tai nghe, chính là học cách sáng tác.
Bạn có thể không thực sự muốn viết nhạc của riêng mình, nhưng bản thân hành động đó, dù chỉ là sáng tác ngay tại piano, cũng sẽ hình thành những kỹ năng lắng nghe nhất định. Việc viết hợp âm, các đoạn chạy nhanh, các câu theo gam hoặc arpeggio đòi hỏi bạn phải đi sâu vào “cấu trúc bên trong” của âm thanh và cách nó được ghi lại trên bản nhạc. Điều này chắc chắn khiến bạn chú ý hơn đến cách các nhà soạn nhạc xây dựng tác phẩm của họ, và đó là một con đường tuyệt vời để học hỏi rất nhiều khía cạnh của âm nhạc.
Bài tập: Hãy thử viết một tác phẩm piano ngắn. Chọn một key, đặt mục tiêu 12–16 ô nhịp, và để trí tưởng tượng của bạn tự do bay bổng. Bạn có thể sẽ khiến chính mình ngạc nhiên.
4. Chậm lại và lắng nghe một cách chủ động
“Đừng bao giờ chơi nhanh hơn mức bạn có thể suy nghĩ,” nhà pianist, giáo sư piano và tác giả người Anh Tobias Matthay (1858–1945) từng nói – và đó là một lời khuyên tuyệt vời.
Chúng ta thường không thực sự “nghĩ” về âm thanh mình tạo ra khi chơi piano. Hay chính xác hơn, chúng ta không nghĩ về việc cách chơi của mình đang vang lên như thế nào. Ta chỉ làm theo quán tính, thường lo lắng về các vấn đề kỹ thuật và “làm sao để vượt qua đống nốt”, mà quên mất âm nhạc. Nếu bạn áp dụng lời khuyên của Matthay, tức là làm chậm lại đủ để kiểm soát, bạn sẽ có cảm giác vững vàng hơn và khi đó bạn mới thực sự tự do để “nghe” những gì mình đang chơi.
5. Chơi thật nhỏ để nghe được từng sắc thái tinh tế
Hãy thử bắt đầu một buổi luyện tập bằng cách chơi một tác phẩm thật chậm và thật nhẹ. Chơi nhỏ tiếng và quan sát mọi thứ trong bản nhạc: dấu lặng, khoảng ngắt hay các dấu câu âm nhạc, articulation, v.v. Mỗi sắc thái nhỏ đều đòi hỏi sự tập trung cao độ, và khi chơi chậm và nhẹ, bạn sẽ bắt đầu chú ý nhiều hơn đến những gì mình đang làm. Dần dần, điều này sẽ trở thành thói quen, và đôi tai của bạn sẽ ngày càng nhạy bén hơn.
Xem thêm sản phẩm Đàn Piano.
Xem thêm sản phẩm Guitar Điện.
Xem thêm sản phẩm Guitar Acoustic.
Xem thêm sản phẩm Guitar Classic.
Xem thêm sản phẩm Guitar Pedal.
Xem thêm sản phẩm Amplifier.