Giải Đáp Cho Giáo Viên Piano: Cách Dạy Thị Tấu Hiệu Quả Và Không Nhàm Chán
Về lý thuyết, phần lớn học viên theo học piano trong sáu năm hoặc hơn đều nên có khả năng đọc và chơi những bản nhạc mới hiệu quả, tương tự như cách học sinh có thể đọc văn xuôi sau sáu năm tiểu học. Thế nhưng trên thực tế, điều này đáng buồn là thường không xảy ra.
Học viên dễ bị ám ảnh bởi việc trau chuốt hoàn hảo ba tác phẩm cùng lúc để phục vụ cho các kỳ thi cấp độ. Hệ quả là, khi chỉ tập trung vào một số lượng rất hạn chế các nốt nhạc, các em phát triển chủ yếu trí nhớ ngắn hạn cho những bản đang học, đến mức tại một thời điểm chỉ có thể chơi được tối đa ba tác phẩm. Khi kỳ thi kết thúc, ba bản nhạc đã luyện tập vất vả ấy dần mai một và cuối cùng bị thay thế hoàn toàn bằng một bộ ba mới ở cấp độ cao hơn.
Rõ ràng, “hội chứng ba tác phẩm” này là không lành mạnh. Sẽ tốt hơn rất nhiều nếu học viên có kỹ năng thị tấu tốt. Khi có thể đọc nốt mới một cách dễ dàng, toàn bộ cách nhìn của các em về việc chơi đàn sẽ thay đổi. Sự đơn điệu của việc chỉ luyện thi sẽ được giải phóng, và học viên có thể tự do khám phá nhiều tác phẩm mới, giống như cách học sinh học Văn có thể đọc thêm ngoài những tác phẩm bắt buộc trong chương trình.
Để tiến tới mục tiêu lý tưởng này – thị tấu một cách nhẹ nhàng và tự nhiên – điều quan trọng là phải tiếp cận vấn đề một cách toàn diện. Kỹ năng đọc nhạc phản ánh nhiều khía cạnh khác nhau của quá trình học tập. Dưới đây là những kỹ năng cần được khuyến khích và nuôi dưỡng ở tất cả học viên nhằm giúp các em trở thành những “người đọc” thực thụ trên bàn phím.
1. Phối hợp trên bàn phím
Để đọc nhạc trôi chảy, bạn cần hạn chế tối đa việc cúi nhìn tay. Giữ mắt tập trung vào bản nhạc là một bí quyết then chốt để thành công. Muốn chơi mà không cần nhìn tay, đặc biệt ở những buổi học đầu tiên với người mới bắt đầu, cần dành nhiều thời gian để hình thành “con mắt nội tâm” giúp học viên nhận thức được vị trí của toàn bộ các phím đen. Hãy cho học viên chơi những bài tập năm ngón đơn giản với mắt nhắm lại, sau đó yêu cầu các em chơi tất cả các quãng cho đến quãng năm đúng.
Các em có thể chơi hợp âm ba, arpeggio và các mô hình hợp âm rải với mắt nhắm không? Việc “luyện tập mù” giúp kích thích nhận thức không gian trên bàn phím, rất hữu ích không chỉ cho thị tấu mà còn cho việc phát triển kỹ thuật tổng thể.
2. Kiến thức lý thuyết
Việc hiểu rõ vì sao nốt nhạc được viết theo cách như vậy là yếu tố thiết yếu để xử lý bản nhạc nhanh và hiệu quả ở mọi trình độ.
Do đó, học viên không nên chơi các tác phẩm có nhịp phức nếu chưa hiểu rõ cấu trúc tiết tấu của chúng. Các em cần biết vì sao trong trường hợp này dùng thăng thay vì giáng, và có thể chơi các hòa âm cơ bản thông qua những hợp âm chặn đơn giản trong các tác phẩm viết theo dạng arpeggio.
3. Đọc từ nền tảng đi lên
Rất nhiều học viên bị ám ảnh bởi giai điệu. Ánh mắt của các em luôn hướng vào “giai điệu chính”, trong khi khóa Fa thường bị xem là thứ yếu. Thực tế cho thấy, đọc nốt mới từ nền hợp âm rồi đi lên trên sẽ hiệu quả hơn nhiều. Hãy giúp tay trái được thiết lập vững vàng ngay từ đầu, khi đó đường giai điệu sẽ theo sau một cách dễ dàng hơn.
4. Khả năng dự đoán
Trải nghiệm âm nhạc là tất cả. Nếu bạn đã nghe và quen thuộc sâu sắc với toàn bộ các sonata của Mozart, thì khi chơi, bạn sẽ ở vị thế thuận lợi hơn rất nhiều khi thị tấu các chương nhạc của ông so với những người không hề nghe Mozart.
Khả năng phán đoán và chuyển động theo những chuỗi nốt có khả năng xảy ra là vô cùng quý giá, và kỹ năng này sẽ ngày càng tinh tế khi “hồ sơ trải nghiệm âm nhạc” của học viên được mở rộng.
5. Kiểm soát nhịp điệu
Người nghe thường dễ bỏ qua những nốt sai nếu người chơi có cảm giác nhịp vững vàng. Thực tế, khả năng chơi với nhịp điệu chắc chắn là một trong những yếu tố quan trọng nhất dẫn đến thành công trong thị tấu. Kỹ năng này được phát triển tốt nhất thông qua việc chơi song tấu, với chính giáo viên cùng chơi với học viên trong mỗi buổi học.
Ngày nay có rất nhiều tài liệu song tấu dành cho mọi trình độ, vì vậy không có lý do gì để không áp dụng. Đặc biệt hiệu quả là những bản song tấu trong đó học viên chơi các mô hình năm ngón đơn giản, còn giáo viên đảm nhận phần đệm phức tạp hơn. Thị tấu sẽ tiến bộ vượt bậc khi được thực hành trong hình thức song tấu hoặc hòa tấu thính phòng.
6. Cảm thụ nghệ thuật
Cuối cùng, thị tấu sẽ trở nên thực sự thú vị và giàu cảm xúc khi học viên được truyền cảm hứng bởi nội dung âm nhạc của tác phẩm. Đừng bao giờ chỉ tập trung vào đúng hay sai nốt khi tiếp cận repertoire mới. Hãy luôn hướng học viên đến việc cảm nhận tính cách âm nhạc, đường nét giai điệu, màu sắc âm thanh, bè, và pedal. Trớ trêu thay, khi trọng tâm rời xa sự chính xác khô khan, học viên lại thường chơi chính xác hơn.
Tóm lại, thị tấu sẽ trở thành một hoạt động truyền cảm hứng và đầy niềm vui khi được tiếp cận bằng sự sáng tạo và năng lượng âm nhạc xứng đáng với nó.
Xem thêm sản phẩm Đàn Piano.
Xem thêm sản phẩm Guitar Điện.
Xem thêm sản phẩm Guitar Acoustic.
Xem thêm sản phẩm Guitar Classic.
Xem thêm sản phẩm Guitar Pedal.
Xem thêm sản phẩm Amplifier.