Cách Học Một Tác Phẩm Piano Mới: Phần 3

Trong bài viết trước của tôi, Cách học một tác phẩm piano mới: Phần 2, tôi đã phân tích nhiều kỹ thuật và công cụ luyện tập khác nhau, hy vọng sẽ hữu ích khi bạn bước vào giai đoạn làm việc chi tiết hơn. Vì vậy, ở phần cuối cùng này, chúng ta sẽ đi sâu vào những yếu tố cốt lõi nhất.

1. Khi đã xác định được tempo của tác phẩm mới, hãy thử luyện nhanh hơn một chút so với tempo dự định, kể cả với những tác phẩm chậm

Lý do là khi bạn chơi nhanh hơn, tác phẩm sẽ được “khắc sâu” hơn vào trí nhớ, cả về mặt trí nhớ cơ bắp lẫn cảm giác ở các ngón tay. Khi quay trở lại tempo chuẩn, bạn sẽ thấy việc kiểm soát dễ dàng hơn và có thể dành nhiều sự tập trung hơn cho các vấn đề âm nhạc.

Ở khía cạnh này, việc chọn ra bốn mức tempo sẽ rất hữu ích: rất chậm, dưới tempo chuẩn, tempo chuẩn và nhanh hơn tempo chuẩn. Metronome sẽ là công cụ cực kỳ giá trị khi xác định và kiểm soát các tốc độ này.

2. Tác phẩm bạn chọn đòi hỏi kiểu articulation (cách nhả – nối nốt) nào?

Tác phẩm có nhiều mô hình staccato ngắn, sắc và dứt khoát không, hay cần những câu legato dài, mượt, với một chút “khoảng thở” ở giữa? Chẳng hạn, với một bản Nocturne của Chopin, bạn sẽ cần triển khai một đường cantabile đẹp (theo phong cách “hát”), trong đó trọng lượng cánh tay, độ sâu của phím và tốc độ nhấn phím chậm hơn đều là những yếu tố bắt buộc.

Liên quan đến articulation, việc suy nghĩ về tốc độ nhấn phím là vô cùng quan trọng, vì yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến “cách” bạn chơi tác phẩm. Nhấn phím càng chậm thì âm thanh càng mềm, nhưng điều này luôn phải đi kèm với cách bạn rời phím. Nhấc phím thật nhanh sẽ tạo ra staccato; nhấc phím chậm hơn sẽ cho cảm giác non-legato; còn articulation chồng nốt, tức là chuyển từ nốt này sang nốt khác một cách thong thả, thường gợi đến finger legato.

3. Để quyết định cách chia câu nhạc và tạo hình cho từng câu, hãy thử “hát” chúng

Nếu bạn có thể làm được điều này, bạn sẽ tự nhiên cảm nhận được hình dáng và đường nét của câu nhạc, từ đó biết được đâu là đỉnh của mỗi câu. Điều này giúp bạn ý thức rõ những nốt nào cần nhiều âm lượng và màu sắc nhất. Đây là một bài tập rất hiệu quả và có thể áp dụng cho hầu hết các phong cách âm nhạc. Một câu nhạc cũng có thể cần rubato, đặc biệt ở phần kết, nhưng bao nhiêu là đủ? Tất cả những điểm này đều cần được bạn cân nhắc cẩn thận.

4. Hãy xem xét kỹ hơn cấu trúc tác phẩm, vì điều này có thể quyết định trọng tâm về dynamic

Ví dụ, nếu tác phẩm được viết theo hình thức Sonata, bạn sẽ muốn lựa chọn dynamic dựa trên chủ đề thứ nhất và thứ hai, cũng như tầm quan trọng của chúng trong phần Trình bày (Exposition). Bạn có thể chọn dynamic nhẹ hơn cho một phần hoặc phần lớn của Phát triển (Development), rồi quay lại màu sắc đậm và mạnh mẽ hơn ở phần Tái hiện (Recapitulation).

5. Cuối cùng, pedalling thường được để đến giai đoạn cuối cùng của toàn bộ quá trình

Điều này hoàn toàn không sai, vì luyện tập không pedal thường giúp âm thanh sạch sẽ và rõ ràng hơn. Tuy nhiên, đến một lúc nào đó, pedal vẫn cần được thêm vào một cách tinh tế. Theo nguyên tắc chung, thà dùng pedal ít còn hơn quá nhiều, và hãy chắc chắn rằng bạn “xả” pedal hiệu quả, luôn lưu ý đến việc tránh làm nhòe các tuyến giai điệu và hòa âm.

Có rất nhiều khía cạnh cần được xem xét khi học một tác phẩm mới, nhưng hy vọng rằng những gợi ý này sẽ giúp bạn có một khởi đầu vững chắc.