Cách Học Một Tác Phẩm Piano Mới: Phần 1

Khi học một tác phẩm mới, có rất nhiều yếu tố cần cân nhắc.

Bạn sẽ bắt đầu như thế nào?

Bạn thích nghe nhiều bản trình diễn khác nhau trước không?

Hay bạn thích đọc – chơi thử (sight-read) tác phẩm mới của mình một cách chậm rãi?

Hoặc có lẽ là cả hai?

Dù bạn chọn cách khởi đầu nào, việc áp dụng một quy trình có thể dùng cho mọi tác phẩm luôn rất hữu ích, giúp việc học diễn ra nhanh hơn và khả năng thẩm thấu tác phẩm trở nên sâu sắc hơn. Dưới đây là một vài gợi ý.

1. Phân tích và “tiêu hóa” bản nhạc

Bạn có thể làm điều này trước khi bắt đầu chơi. Hãy đánh dấu toàn bộ thế bấm ngón và đừng ngại ghi thật nhiều, nhằm đảm bảo quá trình học hiệu quả ngay từ đầu. Sau đó, hãy quan sát kỹ cấu trúc: tác phẩm sử dụng hình thức âm nhạc nào? Có tính điệu tính không? Nếu có, key là gì? Tác phẩm có chuyển key (modulate) không, và nếu có thì ở đâu? Xét đến kết cấu, đây là tác phẩm homophonic (dạng hợp âm), polyphonic (đa tuyến), hay không thuộc hẳn loại nào? Hãy ghi lại những quan sát này trực tiếp lên bản nhạc, vì chúng sẽ rất hữu ích trong suốt quá trình học.

2. Bối cảnh lịch sử

Trong khi đang phân tích cấu trúc tác phẩm mới, tại sao không đào sâu thêm về bối cảnh ra đời của nó? Tác phẩm thuộc giai đoạn lịch sử nào? Hãy tìm đọc về cuộc đời nhà soạn nhạc, âm nhạc của họ và những đặc trưng phong cách. Tác phẩm này có tiêu biểu cho phong cách của họ không? Nó được viết vào thời điểm nào? Có phải là một phần trong một nhóm hay tuyển tập tác phẩm không, hay là một tác phẩm độc lập? Nó có thuộc về một tác phẩm lớn hơn, chẳng hạn như một bản sonata, hay không? Những khám phá này sẽ giúp bạn đặt tác phẩm vào đúng ngữ cảnh.

3. Nhịp điệu

Một công cụ luyện tập đặc biệt hữu ích là gõ nhịp, tức là tách phần nhịp điệu ra khỏi bối cảnh âm thanh và “gõ” xuyên suốt tác phẩm, có thể là trên đầu gối khi rời xa nhạc cụ, hoặc gõ trên nắp đàn piano.

Các học sinh của tôi nhận thấy điều này cực kỳ quan trọng. Trước hết, hãy thử gõ nhịp của từng tay riêng biệt; bạn có thể dùng metronome để thiết lập một mạch nhịp vững chắc. Có thể bắt đầu chậm rồi tăng dần tốc độ nếu nhịp điệu phức tạp. Khi bạn đã có thể gõ trọn tác phẩm mà không do dự, hãy gõ cả hai tay cùng lúc để nhịp điệu trở nên tự nhiên và tương đối đơn giản. Đừng quên chú ý đến các dấu lặng và khoảng nghỉ.

4. Chia khối (chunking)

Một công cụ luyện tập tuyệt vời khác – và cũng là một trong những cách tôi yêu thích nhất. Tôi thường gọi phương pháp này là “block-out”, và nó hữu ích ở rất nhiều khía cạnh. Bằng cách tách các mô hình nốt nhạc ra khỏi ngữ cảnh ban đầu, hãy cố gắng chơi càng nhiều nốt càng tốt trong mỗi phách (hoặc mỗi ô nhịp), gộp chúng lại thành một hợp âm.

Đôi khi đây là một thử thách, nhưng phần lớn thời gian, kiểu luyện tập này cho phép chúng ta học và ghi nhớ trọn vẹn cả ô nhịp cùng lúc, tạo nên một hình dung rõ ràng về chuyển động của ngón tay và bàn tay. Khi bạn đã làm được điều này một cách chậm rãi, việc tách các tuyến âm nhạc khác nhau sẽ trở nên dễ dàng hơn. Nếu tác phẩm dài, hãy làm từng trang hoặc từng đoạn ngắn.

5. Chia khối cùng metronome

Khi bạn đã có thể “chunk” chậm rãi, đã đến lúc thêm mạch nhịp. Hãy đặt một tempo hợp lý – không quá nhanh – và chơi từng “khối”, dù bạn đang gộp theo phách hay theo ô nhịp, đúng với mạch nhịp đã đặt. Điều này chắc chắn sẽ giúp bạn nhận diện các mô hình nốt nhanh hơn, đồng thời tạo nền tảng rất tốt cho việc tách từng tuyến âm nhạc khi học tác phẩm đúng như bản viết.

Những bước cơ bản này sẽ giúp bạn học nhanh hơn và đạt được sự chắc chắn cao hơn trong quá trình luyện tập.