Cách Chơi Piano Theo Phong Cách Ballad

Chuỗi bài viết này sẽ đề cập đến rất nhiều thể loại piano khác nhau, bao gồm Contemporary Classical, Country, Latin, Rock & Roll, New Orleans, Jazz, Pop, Funk, Boogie Woogie, Ragtime, Blues, Rock và Gospel. Mỗi bài sẽ minh họa nhiều kỹ thuật chơi và mẹo thực hành nhằm giúp bạn mở rộng kiến thức âm nhạc cũng như vốn tiết mục ở nhiều thể loại khác nhau.

Việc học các bản ballad hoặc những ca khúc có tempo chậm trên piano, nhìn chung, dễ hơn so với nhiều phong cách chơi khác. Yếu tố quan trọng nhất khi chơi ballad chính là khả năng sắp xếp thế hợp âm (voicing) sao cho chúng liên kết mượt mà với nhau. Hãy nhớ rằng, một khi bạn đã nắm vững cách voicing hợp âm, kỹ thuật này sẽ áp dụng được cho mọi phong cách và mọi tempo.

Những bản ballad quen thuộc

Trong nhiều thập kỷ, ballad và các ca khúc chậm gần như luôn đặt piano ở vị trí trung tâm. Điều thay đổi chủ yếu là màu âm. Cách chơi piano của Richard Carpenter trong Close to You (1970) rất rõ nét, gần như không dùng reverb. Sang thập niên 80, ballad phụ thuộc nhiều vào electric piano; bản hit Didn’t We Almost Have It All (1987) của Whitney Houston là một ví dụ tiêu biểu. Đến Hello (2015) của Adele, reverb được sử dụng nhiều hơn để đẩy tiếng piano lùi lại phía sau trong bản phối, tạo cảm giác piano đang đệm “sau lưng” giọng hát. Dưới đây là một số ballad tiêu biểu qua các thập kỷ, lấy piano làm trung tâm.

• 70s: Close to You – The Carpenters
  
• 80s: Didn’t We Almost Have It All – Whitney Houston
  
• 90s: Angels – Robbie Williams
  
• 00s: You Raise Me Up – Josh Groban
  
• 10s: Hello – Adele
  
• 20s: Glimpse of Us – Joji

Bước 1: Học các hợp âm diatonic cơ bản

Trước khi học cách chơi theo phong cách ballad, bạn cần hiểu những hợp âm nào hoạt động trong từng key. Ví dụ dưới đây minh họa toàn bộ các hợp âm diatonic trong key C trưởng. Bdim là viết tắt của B diminished và có âm sắc khá căng, chói tai; hãy sử dụng hợp âm này một cách có chọn lọc.

Bước 2: Học voicing hợp âm bằng hai tay

Voicing hai tay

Với các hợp âm ở thế nguyên (root position), chỉ cần thêm nốt gốc và nốt quãng năm ở tay trái.

Voicing hợp âm ở thế nguyên, đảo 1 và đảo 2

Ví dụ minh họa cả ba cách voicing cho hợp âm C trưởng: thế nguyên, đảo 1 và đảo 2, kèm theo thế bấm phù hợp. Với đảo 1, tay trái chơi quãng tám. Với đảo 2, tay trái tạo hình dựa trên nốt thứ nhất và thứ ba của gam.

Trước khi chuyển sang bước tiếp theo, hãy dành thời gian học toàn bộ các hợp âm diatonic trong C trưởng ở thế nguyên, đảo 1 và đảo 2, với cả hai tay.

Bước 3: Học các vòng hợp âm theo phong cách ballad

Vòng hợp âm bốn hợp âm

Sử dụng chuỗi hợp âm C–G–Am–F (xuất hiện trong Don’t Stop Believing của Journey và rất nhiều ca khúc khác). Khi chơi ở thế nguyên, đảo 1 và đảo 2, bạn có thể tạo ra sự chuyển động mượt mà giữa các hợp âm.

Mẹo nhỏ: Đừng để nốt cao nhất di chuyển quá nhiều khi chuyển hợp âm; hãy cố gắng chỉ di chuyển lên hoặc xuống nửa cung hay một cung. Trong ví dụ, nốt G trên cùng được giữ nguyên cho cả hợp âm C và G, sau đó đi lên một cung thành nốt A cho Am và F. Lưu ý rằng hai nốt thấp hơn ở tay phải cũng chỉ di chuyển rất ít, chủ yếu là lên hoặc xuống một cung.

Bước 4: Học các hợp âm diatonic bảy nốt

Khi chơi ballad, các nhạc sĩ thường sử dụng hợp âm bảy nhiều hơn hợp âm ba nốt vì chúng tạo cảm giác buồn và giàu cảm xúc hơn, rất phù hợp với các ca khúc tình cảm. Ví dụ dưới đây là các hợp âm bảy diatonic trong C trưởng. Một lần nữa, bạn sẽ thấy hợp âm bậc VII (Bm7♭5) có âm sắc căng và thường được dùng nhiều trong jazz.

Bước 5: Học voicing hợp âm bốn nốt bằng hai tay

Voicing hợp âm Cmaj7

Ví dụ minh họa một số cách voicing đẹp cho hợp âm Cmaj7, trong đó nốt cao nhất lần lượt là nốt gốc, nốt ba, nốt năm và nốt bảy của hợp âm.

Trước khi chuyển tiếp, hãy luyện các voicing này cho toàn bộ những hợp âm bốn nốt diatonic đã học ở bước 4.

Sau khi đã nắm vững voicing hợp âm ba nốt và bốn nốt, hãy tạo thêm chuyển động cho vòng hợp âm C–G–Am–F.

Trước tiên, thêm bốn phách đen cho mỗi ô nhịp.

Sau đó thêm các phách móc đơn: lấy hai nốt cao nhất của mỗi hợp âm và luân phiên chúng với nốt thấp nhất.

Tiếp tục làm điều tương tự với các hợp âm bảy ở nhịp đen.

Lưu ý rằng G7 và Am7 có cùng một voicing, với mỗi nốt ở hai tay lần lượt đi lên theo gam C trưởng.

Cuối cùng, thêm các phách móc đơn để hoàn thiện cảm giác ballad mượt mà.