Những Phương Pháp Chơi Piano Không Theo Lối Mòn
Dưới đây là 5 cách chơi piano thay thế của Pianist… nhưng không nhất thiết là bằng phím đàn
Tính nguyên bản là điều mà ai cũng khao khát, nhưng không phải lúc nào cũng dễ đạt được.
Câu hỏi đặt ra là: làm thế nào để chúng ta không nghe giống tất cả mọi người khác, đặc biệt là trong sáng tác và hòa âm?
Câu trả lời là: hãy nghĩ lớn hơn.
Hãy dành một phút để nghĩ đến một thay đổi thật táo bạo mà bạn có thể áp dụng cho tác phẩm. Hãy thử tưởng tượng chơi một bản Beethoven bằng âm thanh synth thay vì grand piano. Hoặc nghĩ đến việc viết lại toàn bộ một tác phẩm bằng cách đảo ngược nó từ cuối lên đầu. Hoặc thậm chí… không chơi phím đàn piano chút nào.
Không chơi phím đàn ư? Nghe có vẻ hơi điên rồ, đúng không? Nhưng tại sao không thử? Ít nhất thì điều đó chắc chắn sẽ mang lại sự độc đáo. Hãy cùng xem một số cách chơi piano “phi truyền thống” mà bạn có thể đưa vào hòa âm và sáng tác của riêng mình.
1. Gảy dây đàn
Còn được gọi là “kỹ thuật piano dây”, cách chơi này có thể áp dụng cho cả upright piano lẫn grand piano. Cách thực hiện rất đơn giản: mở nắp đàn để lộ hệ thống dây, rồi dùng đầu ngón tay gảy dây giống như đang chơi đàn harp. Gảy càng mạnh thì các tần số cao càng vang rõ. Nếu giữ pedal sustain khi gảy, bạn sẽ tạo được âm thanh legato rất đẹp. Ngược lại, nếu gảy không dùng pedal, âm thanh sẽ mang tính pizzicato rõ rệt.
2. Dùng dây đàn để tạo glissando
Bạn có thể thực hiện kỹ thuật này với gần như bất kỳ vật gì. Nếu muốn an toàn, bạn có thể bắt đầu bằng móng tay. Sau đó, hãy nghĩ đến những vật khác để tạo ra màu âm khác biệt. Thử dùng pick guitar, kim đan len, que gỗ, thậm chí là cục tẩy. Cầm vật đã chọn và miết dọc theo dây đàn. Thử kết hợp với pedal sustain để tạo ra âm thanh phong phú và đa dạng hơn.
3. Tạo âm thanh mang tính gõ
Hãy thêm “lực” cho tác phẩm của bạn. Dưới đây là một số bộ phận của piano được khuyến nghị để chơi theo kiểu gõ:
- Viền trên của nắp che phím
- Phần tay đỡ bên hông
- Mặt trên của thân đàn
- Viền ngoài của thân đàn
Hãy thử nhiều nhịp điệu khác nhau bằng tay. Khi đã quen, bạn có thể xen kẽ các đoạn chơi piano thông thường vào giữa.
Ngoài ra, hãy thử gõ nắp che phím vào phần thân đàn phía sau nó. Bạn có thể xem video bên dưới về nghệ sĩ jazz kiêm ca sĩ Jamie Cullum thực hiện chính kỹ thuật này.
4. Palm muting (chặn dây bằng lòng bàn tay)
Đến lúc rời khỏi ghế piano rồi. Bạn chắc chắn sẽ cần đứng lên để thực hiện kỹ thuật này, và hãy giữ tư thế vững chắc để bảo vệ lưng.
Cúi người về phía đàn, đặt lòng bàn tay lên một phần dây đàn. Tay còn lại chơi phím như bình thường. Kỹ thuật này tạo ra âm thanh staccato trầm rất ấn tượng, gần giống tiếng bass. Nếu muốn phức tạp hơn, bạn có thể kết hợp thêm pedal sustain. Khi đó, âm thanh sẽ trở nên ma mị và legato hơn.
Mẹo: Nếu bạn gặp khó khăn với tư thế này, hãy thử đặt một vật nặng lên dây đàn thay cho tay, ví dụ như một cuốn sách.
5. Tạo dao động cộng hưởng (sympathetic vibrations)
Trước hết, dao động cộng hưởng là gì?
Dao động cộng hưởng xảy ra khi những dây không được gõ trực tiếp vẫn phản ứng với dao động của dây đang được chơi, khiến chúng tự rung lên. Một số dây “cộng hưởng” với nhau vì chúng có tần số rất gần nhau.
Lấy nốt C làm ví dụ. Một nốt cộng hưởng rất mạnh với nó là nốt C ở quãng tám phía trên. Khi bạn nhấn nhẹ và giữ nốt C cao hơn mà không tạo ra âm thanh, búa đàn sẽ tách khỏi dây. Điều này cho phép dây đó rung cộng hưởng với các nốt khác. Hãy thử như sau:
- Nhấn nhẹ và giữ nốt C cao hơn sao cho không phát ra âm thanh.
- Dùng tay trái đánh nốt C thấp hơn với cường độ mezzo forte hoặc mạnh hơn, theo kiểu staccato.
- Lắng nghe kỹ, bạn sẽ nghe thấy nốt C cao hơn bắt đầu vang lên một cách rõ ràng.
Các quãng ba và quãng năm của nốt C ít nhạy với kỹ thuật này hơn, nhưng vẫn rất đáng để dành thời gian thử nghiệm.
Mẹo: Khi hòa âm lại một tác phẩm có sẵn, hãy thử tạo dao động cộng hưởng sau một nốt hoặc hợp âm staccato mạnh, chẳng hạn ở cuối một biến tấu. Hiệu ứng này sẽ khiến người nghe bất ngờ một cách thú vị.
Làm thế nào để ký âm những kỹ thuật này trong bản nhạc?
Việc tìm tài liệu ký âm cho các kỹ thuật này khá khó, vì chúng rất mới và độc đáo (và đó chính là điều chúng ta muốn). Dưới đây là một số gợi ý nhanh của Mai Nguyên Music để bạn ký âm rõ ràng nhất có thể.
Đối với các kỹ thuật không có cao độ, hãy tạo một khuông nhạc mới và dùng khóa gõ (percussion clef), thường đặt dưới khóa bass. Vì không có cao độ xác định, hãy đặt tất cả nốt trên cùng một dòng và ghi rõ phần nào của piano đang được sử dụng.
Đối với việc sử dụng dây đàn, hãy tạo thêm một khóa riêng. Vì các nốt này có cao độ, hãy dùng khóa treble hoặc bass tùy trường hợp. Ghi nốt như bình thường. Nếu gảy dây, hãy ghi pizzicato. Nếu tạo glissando trên dây, hãy ký hiệu glissando. Nếu dùng vật ngoài để chơi dây, chỉ cần ghi rõ tên vật đó. Nhớ đặt tên khóa để phân biệt với các khóa khác.
Đối với palm muting, chỉ cần ghi chú “muted” tại những chỗ phù hợp.
Đối với dao động cộng hưởng, hãy ký hiệu nốt hoặc hợp âm không phát ra âm thanh là được giữ, đồng thời ghi cường độ cực nhỏ là pppppppp. Nhà soạn nhạc Hungary–Áo György Ligeti thường sử dụng mức cường độ cực đoan này trong các tác phẩm của mình.
Xem thêm sản phẩm Đàn Piano.
Xem thêm sản phẩm Guitar Điện.
Xem thêm sản phẩm Guitar Acoustic.
Xem thêm sản phẩm Guitar Classic.
Xem thêm sản phẩm Guitar Pedal.
Xem thêm sản phẩm Amplifier.