Những Cách Giúp Bạn Khơi Lại Động Lực Luyện Tập Piano
1. Khơi lại niềm đam mê với piano
Không lâu sau khi bước sang năm thứ hai bậc đại học tại Royal Birmingham Conservatoire, mối quan hệ của tôi với cây đàn piano trở nên khá căng thẳng.
Khi đó, tôi đang học với hai giảng viên xuất sắc, quen biết nhiều nhạc sĩ truyền cảm hứng – những người sau này trở thành bạn bè thân thiết suốt đời – và đã dành trọn cuộc sống cho âm nhạc. Về lý thuyết, mọi thứ dường như đều hoàn hảo, nên tôi không thể hiểu vì sao mình lại gần như không còn chút ham muốn luyện tập nào. Một ngày nọ, tôi đến buổi học cá nhân với Katharine Lam trong tình trạng hoàn toàn chưa chuẩn bị và đã chia sẻ thẳng thắn về cảm xúc của mình. Katharine khuyên tôi hãy tạm gác việc chuẩn bị cho kỳ thi sang một bên và chơi piano cho chính bản thân mình, và tôi đã làm đúng như vậy.
Chẳng bao lâu sau, tôi nhớ lại lý do vì sao mình muốn dành thời gian để luyện tập và học tập: bởi piano cho phép tôi truyền tải những cảm xúc sâu kín nhất thông qua một phương tiện vô cùng mạnh mẽ và chân thật, vượt xa khả năng biểu đạt của ngôn ngữ con người. Hãy tìm lại thứ âm nhạc đã truyền cảm hứng cho bạn ở những ngày đầu trên con đường âm nhạc, và chơi những tác phẩm quen thuộc, nơi bạn có thể khám phá cây đàn piano mà không phải lo lắng về kỹ thuật hay bối cảnh.
2. Khám phá âm nhạc đương đại
Có lẽ đã đến lúc bạn nên bước ra khỏi vùng an toàn của mình một chút và thử tiếp cận điều gì đó hoàn toàn mới. Tôi phải thừa nhận rằng, khi còn nhỏ và cho đến vài năm trước, tôi khá “bảo thủ” trong gu âm nhạc cổ điển. Lịch sử YouTube của tôi hầu như chỉ xoay quanh Valentina Lisitsa, Martha Argerich và Vladimir Horowitz với Beethoven, Schubert, Chopin và Bach.
Tuy nhiên, vài năm gần đây tôi đã trở nên cởi mở hơn trong việc thưởng thức âm nhạc. Dĩ nhiên, tôi không khuyên bạn ngay lập tức nhét ốc vít và cao su vào đàn piano rồi lao vào hành trình với Twenty Sonatas and Interludes cho piano chuẩn bị sẵn của John Cage (dù nếu bạn làm vậy thì tôi thực sự rất ngưỡng mộ), nhưng chỉ cần làm mới thói quen nghe nhạc thôi cũng có thể mang lại tác động lớn tới động lực luyện tập.
Để bắt đầu, tôi đã tổng hợp một playlist Spotify ngắn gồm mười tác phẩm nằm ngoài “vùng an toàn” âm nhạc thường ngày của mình – những tác phẩm mà gần đây tôi rất thích nghe, chơi và nghiên cứu. Hy vọng bạn cũng sẽ tìm thấy điều gì đó trong đó khơi dậy sự sáng tạo của mình.
3. Thử sáng tác âm nhạc của riêng bạn
Tôi là người đầu tiên thừa nhận rằng sáng tác không phải là thế mạnh tự nhiên của tôi. Thực tế, một người bạn của tôi gần đây phải tự viết cadenza cho một concerto của Mozart – chỉ nghĩ đến thôi cũng đã khiến tôi sợ hãi. Tuy nhiên, việc những kỹ năng này không đến một cách tự nhiên với tất cả mọi người không có nghĩa là chúng ta không được tự do sáng tạo và thỉnh thoảng suy nghĩ vượt ra ngoài khuôn khổ.
Sau khi cố gắng né tránh các lớp ứng tác trong suốt thời gian học ở nhạc viện, đến năm 2019 tôi rơi vào tình huống không còn lựa chọn nào khác ngoài việc phải đối mặt với nó: tôi được giao nhiệm vụ tạo ra một đoạn ứng tác phi điệu tính để đệm cho một cảnh phim câm. Khi đó, tôi chợt nhận ra rằng trước mắt mình là cả một kho tàng âm thanh khổng lồ, có thể khai thác từ cây đàn piano bất cứ lúc nào để tăng chiều sâu cho những gì đang diễn ra trên màn ảnh.
Nếu bạn chưa từng thử điều gì tương tự, hãy tìm một đoạn video ngắn trên YouTube, tắt tiếng đi và để cho sự sáng tạo của bạn tự do tuôn chảy. Như nghệ sĩ jazz vĩ đại Thelonious Monk từng nói: “Cây đàn piano không có nốt sai.”
4. Làm mới kỹ thuật
Nếu bạn đang cảm thấy thiếu động lực khi ngồi vào đàn, đặc biệt là với một tác phẩm cụ thể, có lẽ đã đến lúc bạn nên nghĩ đến việc làm mới kỹ thuật và thử một cách tiếp cận khác.
Tôi tin chắc rằng không có một khuôn mẫu kỹ thuật chung nào phù hợp cho tất cả mọi người; mỗi chúng ta đều khác biệt và cần tôn trọng cá tính riêng khi xây dựng một kỹ thuật lành mạnh. Năm ngoái, tôi đã viết một bài cho Pianist về việc làm cho việc luyện gam trở nên sinh động hơn. Trong đó, tôi đưa ra nhiều cách biến tấu gam có thể áp dụng cho nhiều khía cạnh khác của kỹ thuật piano. Tuy nhiên, điểm cốt lõi của tôi khi đó – và đến nay vẫn vậy – là: kỹ thuật, dù ở hình thức nào, cũng cần gắn liền với âm nhạc bạn đang chơi.
Không có gì sai khi bắt đầu buổi tập bằng hai mươi phút Hanon, nhưng nếu bạn đang làm việc với một chương trình gồm Satie và Debussy thì liệu đó có thực sự là cách sử dụng thời gian hiệu quả nhất? Trong trường hợp này, việc ứng tác một chuỗi hợp âm lớn và tập trung làm nổi bật các bè và màu sắc âm thanh có thể hữu ích hơn nhiều. Tương tự, nếu bạn đang luyện một sonata của Mozart, hãy tách ra những đoạn chạy gam và thử nghiệm với các kiểu chạm phím khác nhau. Nói ngắn gọn, luyện kỹ thuật nên được dẫn dắt bởi tai nghe và repertory của bạn, chứ không chỉ bởi các ngón tay.
5. Tham gia các festival hoặc masterclass
May mắn thay, khi thế giới dần trở lại trạng thái “bình thường” hơn, nhiều festival và sân khấu biểu diễn dành cho nhạc sĩ đã bắt đầu tổ chức trực tiếp trở lại. Việc có cơ hội chơi nhạc cùng các nhạc sĩ khác, tham gia những cuộc thi mang tính giao lưu và nhận phản hồi từ các giảng viên, nghệ sĩ truyền cảm hứng trong các buổi masterclass có thể mang lại cú hích lớn cho sự tự tin của chúng ta.
Có hàng trăm sự kiện như vậy diễn ra khắp nơi mà tôi khuyến khích bạn nên tìm hiểu trong năm nay, kể cả khi chỉ tham dự với tư cách khán giả. Nếu bạn sống gần London, North London Festival of Music, Speech and Drama sẽ tổ chức trực tiếp trở lại và là một cơ hội tuyệt vời để các pianist trẻ giới thiệu thành quả luyện tập của mình. Ngoài ra, Morley College London còn tổ chức các masterclass hàng tuần với nghệ sĩ piano và nhà sư phạm danh tiếng Martino Tirimo, cùng nhiều nền tảng biểu diễn nhóm khác dành cho người chơi ở nhiều trình độ.
Nếu bạn cảm thấy mình có thể tìm được cảm hứng từ những sự kiện như vậy, Musical Chairs và Alink-Argerich Foundation cung cấp rất nhiều tài nguyên miễn phí giúp bạn tìm ra cơ hội phù hợp, dù bạn ở bất kỳ đâu trên thế giới.
6. Tự tạo cơ hội biểu diễn cho bản thân
Có vô vàn cách sáng tạo để bạn tự xây dựng cơ hội biểu diễn của riêng mình. Nếu bạn mới làm quen với việc biểu diễn, việc tổ chức một buổi hòa nhạc nhỏ tại nhà – có thể kết hợp cùng một nhạc sĩ khác – là cách tuyệt vời để bắt đầu chia sẻ nghệ thuật của mình. Một lợi thế lớn của hình thức biểu diễn thân mật này là bạn có thể chọn mời ai tham dự, từ đó tạo nên một khán giả ủng hộ và an toàn cho chính mình.
Nếu bạn muốn bước ra thế giới biểu diễn ngày càng cạnh tranh, cũng có rất nhiều lựa chọn. Một khởi đầu tốt là tìm hiểu các địa điểm biểu diễn nhỏ gần nơi bạn sống (nhà thờ thường rất cởi mở với các đề xuất hòa nhạc và thường có âm học tuyệt vời) để xem họ có hứng thú tổ chức recital hay không. Nếu bạn sẵn sàng gây quỹ quyên góp cho họ để đổi lại việc sử dụng không gian, điều này có thể khiến đề xuất của bạn hấp dẫn hơn nhiều và đôi khi còn giúp loại bỏ chi phí thuê địa điểm nếu họ chưa có chuỗi hòa nhạc định kỳ.
Tuy nhiên, như ngày nay thường được nhấn mạnh, chỉ chơi hay thôi là chưa đủ. Khi tự tổ chức các buổi biểu diễn, việc tiếp thị bản thân một cách hiệu quả là vô cùng quan trọng. Người bạn thân của tôi, nghệ sĩ Steinway trẻ tuổi và pianist xuất sắc Haley Myles, gần đây đã phát triển một nguồn tài liệu toàn diện dựa trên quá trình nghiên cứu sâu rộng về marketing cho nhạc sĩ. Những ý tưởng sáng tạo của cô bao quát mọi khía cạnh, từ thiết kế website, nhiếp ảnh, viết tiểu sử hấp dẫn cho đến xây dựng sự hiện diện trên mạng xã hội.
7. Kết nối với các pianist khác
Nếu bạn cảm thấy cô đơn trong không gian luyện tập của mình, tôi thực sự khuyên bạn nên kết nối với những người cùng chí hướng. Có rất nhiều cách để làm điều này, cả trực tiếp lẫn trực tuyến. Nếu bạn có chút thời gian rảnh, các khóa học piano như của Finchcocks hay Jackdaws mang đến cơ hội được đắm mình hoàn toàn trong âm nhạc cùng những người chơi có trình độ tương đương.
Tuy nhiên, nếu ngân sách của bạn không cho phép hoặc lịch trình quá bận rộn, trên meetup.com có rất nhiều nhóm sinh hoạt, trong đó một số còn gặp gỡ trực tuyến, tạo điều kiện để bạn làm quen với người mới và thỉnh thoảng có cơ hội biểu diễn.
8. Chơi nhạc cùng các nhạc sĩ khác
Bạn đã bao giờ thử lập một duo hay một nhóm nhỏ với các nhạc sĩ không phải pianist chưa? Repertory nhạc thính phòng vô cùng phong phú, và chỉ cần tìm hiểu thôi cũng có thể mở ra rất nhiều hướng đi mới. Âm nhạc cho piano bốn tay, dù thường khá gần gũi, lại cực kỳ vui nhộn – và còn cách nào tạo động lực tốt hơn là thông qua tiếng cười?
Có thể bạn chưa biết nên bắt đầu từ đâu để tìm một người cộng tác. Đừng lo, có nhiều lựa chọn để thử. Nếu bạn từng tốt nghiệp hoặc học nhạc ở bậc giáo dục chuyên sâu, hãy liên hệ lại với cơ sở đó vì họ có thể giúp bạn kết nối với các cựu sinh viên khác. Với những người mới chơi piano hoặc xem đây như một thú vui, có nhiều nhóm trên Facebook như Piano Network UK và các diễn đàn trực tuyến có thể giúp bạn tìm được người sẵn sàng làm việc cùng. Các cửa hàng nhạc cụ như Chimes Music và Schott ở London, hay Forsyth ở Manchester thường có bảng thông báo ngay lối vào; nếu bạn gặp khó khăn trong việc tìm đối tác, hãy thử hỏi xem bạn có thể dán một mẩu tin tìm người hay không.
9. Đi nghe hòa nhạc
Không có gì sánh được với cảm giác phấn khích khi chứng kiến pianist yêu thích của bạn biểu diễn, đặc biệt là khi họ chơi một tác phẩm chạm đến trái tim bạn. Thực tế đáng buồn là hòa nhạc đôi khi khá tốn kém, nhất là khi phải tính thêm chi phí đi lại, ăn uống và thậm chí là chỗ ở. Tuy vậy, với những ai có ngân sách hạn chế, vẫn còn rất nhiều lựa chọn có thể nhắc bạn nhớ vì sao mình muốn dành phần lớn cuộc đời cho 88 phím đàn.
Như tôi đã gợi ý, internet ngày nay là một kho tài nguyên âm nhạc khổng lồ, với vô số buổi hòa nhạc được phát trực tuyến. Những địa điểm danh tiếng như Wigmore Hall hiện thường xuyên ghi hình các sự kiện, trong đó có những buổi có thể xem miễn phí.
Bên cạnh đó, cũng có nhiều địa điểm nhỏ tổ chức các buổi recital giờ trưa miễn phí. Một nơi tôi đặc biệt yêu thích là St. Mary’s Perivale ở Tây London, rất may mắn là chỉ cách nhà tôi một quãng ngắn. Trong thời kỳ đại dịch, St Mary’s đã gây được tiếng vang khi tổ chức toàn bộ chuỗi hòa nhạc trực tuyến với sự hỗ trợ của một đội ngũ tình nguyện viên vô cùng tận tâm. Nay đã trở lại biểu diễn trực tiếp, thành công của họ vẫn tiếp tục cả trên mạng lẫn tại không gian biểu diễn nhỏ xinh, ấm cúng, với trọng tâm hỗ trợ các nghệ sĩ trẻ và mới nổi. Những điểm nhấn gần đây bao gồm recital và các buổi trò chuyện của các pianist danh tiếng như Peter Donohoe, Norma Fisher và thí sinh Chung kết Leeds Competition Thomas Kelly, cùng các sự kiện sắp tới như chuỗi 18 sonata piano của Mozart do 18 pianist khác nhau trình diễn.
10. Tìm hiểu sâu hơn về nhạc cụ của bạn
Điều rất quan trọng cần nhớ là phần lớn repertory chúng ta chơi ngày nay không được sáng tác cho những nhạc cụ hiện đại quen thuộc. Vì vậy, việc tìm hiểu lịch sử của cây đàn là vô cùng đáng giá. Nếu bạn chưa từng làm quen với âm thanh của piano thời Chopin, tôi khuyến khích bạn dành thời gian trên YouTube nghe các tác phẩm của ông được trình diễn trên những cây Pleyel đời đầu; sự tinh khiết trong âm sắc của chúng chắc chắn sẽ mang lại nhiều gợi mở cho cách diễn giải của bạn.
Có nhiều nơi bạn có thể trực tiếp trải nghiệm những nhạc cụ này nếu đủ can đảm để hỏi; bảo tàng, nhạc viện và thậm chí một số dinh thự cổ đều lưu giữ nhạc cụ thời kỳ và thường sẵn lòng cho bạn thử nếu bạn thể hiện sự quan tâm (miễn là nhạc cụ đang trong tình trạng tốt).
Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về các nhạc cụ hiện đại, hoặc đơn giản là thử những cây piano hàng đầu hiện nay, hãy ghé thăm showroom piano gần nhất và dành vài giờ ở đó. Bạn sẽ ngạc nhiên về những gì mình có thể học được từ sự tinh tế và đặc thù của piano hiện đại.
11. Tìm cho mình một người thầy hoặc mentor
Có thể khiến nhiều người bất ngờ, nhưng hầu hết các pianist hàng đầu vẫn thỉnh thoảng học với thầy hoặc có mentor để nhận lời khuyên về cách chơi hay định hướng sự nghiệp. Chúng ta đã nhắc đến việc trong âm nhạc luôn có điều mới để học; như Igor Stravinsky từng diễn đạt rất tinh tế: “Tôi chưa từng hiểu trọn vẹn một ô nhịp nào trong đời, nhưng tôi đã cảm nhận được nó.” Vì vậy, nếu bạn thấy mình mất động lực do chững lại trong quá trình chơi đàn, việc tìm một người thầy hoặc mentor có thể giúp bạn trở lại đúng hướng.
Hiện nay có rất nhiều nguồn hỗ trợ để bạn tìm giáo viên. Liên hệ với các trường đại học, nhạc viện và trường nhạc chuyên biệt là một khởi đầu tốt; những cơ sở như Royal Welsh College of Music and Drama còn cung cấp các buổi học với giảng viên của Khoa Thiếu niên cho cộng đồng người chơi không chuyên. EPTA UK và ISM cũng có danh bạ các giáo viên giàu kinh nghiệm trên khắp cả nước.
12. Đặt ra những mục tiêu vừa sức
Một trong những cạm bẫy lớn nhất của con người là cố gắng làm quá nhiều thứ cùng một lúc. Thật tuyệt khi chúng ta hào hứng với việc học một tác phẩm mới, nhưng nếu không cẩn thận, sự nhiệt tình đó có thể nhanh chóng vượt khỏi tầm kiểm soát, để rồi bạn có cả một chồng bản nhạc bên cạnh cây đàn cao như một ngọn núi cỡ trung.
Câu hỏi bạn cần tự đặt ra là: “Tôi có thực sự hài lòng về mặt âm nhạc với repertory hiện tại của mình không?” Trừ khi bạn là Stephen Hough hay András Schiff, câu trả lời có lẽ là không. Việc dàn trải quá mỏng có thể gây hại cho tham vọng của chúng ta với tư cách là pianist.
Giải pháp là đặt ra những mục tiêu nhỏ và dễ quản lý. Học trò của tôi thường xuyên hỏi tôi nên luyện tập bao lâu, và câu trả lời của tôi luôn giống nhau: luyện ít nhưng đều đặn hiệu quả hơn nhiều so với cố gắng làm quá nhiều trong một lần. Vì vậy, nếu bạn đang học một sonata của Beethoven, hãy đặt mục tiêu hoàn thành phần exposition của chương một trước đầu tuần tới, thay vì cố gắng xong cả chương. Cách này giúp bạn có sự hiểu biết sâu sắc và giàu tính âm nhạc hơn về những gì mình đang chơi, và về lâu dài sẽ tiết kiệm cho bạn rất nhiều thời gian và công sức.
Xem thêm sản phẩm Đàn Piano.
Xem thêm sản phẩm Guitar Điện.
Xem thêm sản phẩm Guitar Acoustic.
Xem thêm sản phẩm Guitar Classic.
Xem thêm sản phẩm Guitar Pedal.
Xem thêm sản phẩm Amplifier.