Cách Chơi Sonata “Pathétique” Của Beethoven Trên Piano

Chương II chậm của Sonata “Pathétique” Op.13 của Beethoven có lẽ là một trong những chương sonata nổi tiếng nhất trong lịch sử… và cũng là tác phẩm mà rất nhiều người trong chúng ta ao ước được chơi! Dưới đây, chúng tôi sẽ hướng dẫn bạn cách tiếp cận và chơi Sonata “Pathétique” hùng tráng của Beethoven trên piano.

Đánh dấu sự chuyển mình sang thời kỳ Lãng mạn, Sonata “Pathétique” số 8 của Beethoven (sáng tác năm 1798) là một trong những tác phẩm được yêu thích nhất của ông.

Khác với phần lớn các biệt danh gắn cho tác phẩm của Beethoven, cái tên “Pathétique” được cho là do chính nhà soạn nhạc lựa chọn, nhằm truyền tải màu sắc lãng mạn và đôi khi bi kịch của tác phẩm.

Mỗi chương mang một cảm xúc khác nhau: chương I mở đầu u tối và kịch tính, chương II đầy chất lãng mạn và khát khao, còn chương III là một rondo dữ dội. Hai chương ngoài đòi hỏi kỹ thuật nâng cao, nhưng chương chậm trữ tình sâu sắc này – được viết theo hình thức một ca khúc với nhiều đoạn rõ rệt – lại là tác phẩm lý tưởng để người chơi trình độ trung cấp chinh phục.

Bài học này sẽ đi sâu vào:

• Lời khuyên từ chính những học trò của Beethoven
  
• Vì sao bạn nên học tác phẩm này theo từng phần
  
• Phân tích từng bước phần trung tâm của chương
  
• Mẹo luyện tập cho các đoạn láy khó ở ô nhịp 20 và 21
  
• Nơi bạn có thể tìm bản nhạc cho tác phẩm này

Trong lúc đọc bài viết, bạn hãy thử lắng nghe bản thu của chúng tôi bên dưới. Qua nhiều năm, chúng tôi đã thu âm rất nhiều tác phẩm piano được yêu thích, và bản thu này chắc chắn là một trong những bản được chúng tôi trân trọng nhất.

Trước hết: Nhận xét và gợi ý từ chính các học trò của Beethoven

Ferdinand Ries từng viết năm 1803, liên quan đến Sonata Op.13, rằng: “Độ chính xác mà Beethoven yêu cầu thật khó tin.” Carl Czerny thì khuyên: “Chúng ta thấy qua cách ghi ngón rằng phần đệm bên trong phải luôn được chơi bằng tay phải. Toàn bộ phải legato, và giai điệu cần được làm nổi bật rõ ràng. Lần lặp lại bốn bè tiếp theo của chủ đề, rất hòa âm, legatissimo và hơi lớn tiếng hơn. Khi chủ đề trở lại ở phần hai, các nhóm triplet phải thật rõ ràng, như sau (toàn bộ không được lê thê hay kéo dài).”

Czerny cũng đề xuất tempo là quaver = 54 bpm, trong khi Ignaz Moscheles – người soạn bản piano reduction cho vở opera Fidelio của Beethoven dưới sự giám sát của chính ông – lại có xu hướng ưa chuộng quaver = 60 bpm.

Lời khuyên của Franz Liszt: Học tác phẩm theo từng phần

Hãy đến với Franz Liszt.

Có một ghi chép về buổi học piano do Liszt (bản thân ông từng là học trò của Carl Czerny) giảng dạy tại Paris vào đầu những năm 1830, rất phù hợp khi áp dụng cho sonata này. Dù đang hướng dẫn một tác phẩm khác, Liszt khuyên nên làm quen với âm nhạc bằng cách ban đầu chỉ chơi các bè ngoài, rồi dần dần lấp đầy các bè còn lại. Ông cũng đề xuất luyện riêng phần đệm, tức là không có giai điệu.

Gợi ý của Liszt đặc biệt hiệu quả với chương chậm của “Pathétique”. Cách tiếp cận này gần như mang tính “giải phẫu”, bởi nó giúp bạn xây dựng hình ảnh thính giác rõ ràng giữa giai điệu và đường bass, đồng thời nhận ra có bao nhiêu bè trong đang hoạt động độc lập. Chẳng hạn, các ô nhịp mở đầu được viết cho ba bè, trong khi ô nhịp 9 đã là bốn bè. Điều này được lặp lại trong kết cấu triplet ở ô nhịp 51 (ba bè) và ô nhịp 59 (bốn bè).

Nếu làm theo lời Liszt, điều đó đồng nghĩa với việc học tác phẩm này theo từng phần. Đây là cách nhanh chóng để đạt được kết quả rõ rệt.

Một ví dụ khác: khi bạn đã quen với vị trí tay ở các ô nhịp 9–16, việc giữ lại (phần lớn) vị trí tay của ô nhịp 59–65 nhưng thay đổi kết cấu các bè trong sẽ trở nên khá đơn giản. Hãy quan sát kỹ hai đoạn này.

Ô nhịp 9–16

Ô nhịp 59–65

Xử lý phần trung tâm (ô nhịp 37–50)

Phần trung tâm (ô nhịp 37–50) gợi mở trước kết cấu hợp âm của một số Songs without Words của Mendelssohn. Một lần nữa, hãy “làm theo Liszt”: luyện riêng dòng cao và dòng bass để cảm nhận tiến trình giai điệu. Nếu khi thêm các nốt kép ở ô nhịp 37–41 mà làm mờ đi độ rõ của giai điệu, bạn có thể bỏ nốt kép đầu tiên (nốt trùng với giai điệu) để cảm nhận rõ hơn đường nét giai điệu.

Khi điều đó đã nghe và cảm thấy ổn, hãy thêm lại hợp âm kép bị thiếu (nốt đầu tiên của mỗi nhóm triplet), nhưng vẫn giữ cho dòng giai điệu tay phải thật rõ ràng. Nếu cần thêm hướng dẫn, bạn có thể tham khảo bài học video của chúng tôi về cách làm chủ kỹ thuật nốt kép.

Đi sâu vào các đoạn láy khó ở ô nhịp 20 và 21

Các đoạn láy ở ô nhịp 20 và 21 có thể gây nhiều thử thách, cũng như phần mở đầu của ô nhịp 22.

Chìa khóa cho toàn bộ đoạn này là sự ổn định về nhịp điệu, để phần trang trí nghe như sự tô điểm tự nhiên cho giai điệu, chứ không phải yếu tố làm gián đoạn dòng nhạc. Vì vậy, bạn có thể áp dụng những gợi ý luyện tập sau.

• Trước hết, hãy thiết lập dòng semiquaver đều đặn bằng cách luyện các hợp âm tay trái ở ô nhịp 20–23.
  
• Tiếp theo, chơi năm nốt demisemiquaver đầu tiên của tay phải ở ô nhịp 23 như một nhóm dẫn thẳng sang nốt G tiếp theo, thay vì kết thúc ở Bb. Cách này giúp bạn “nhét” năm nốt demisemiquaver vào khoảng nghỉ semiquaver một cách mượt mà hơn.
  
• Cuối cùng, các đoạn láy ở ô nhịp 20 và 21 đều gồm bốn nốt: nốt trên – nốt chính – nốt dưới – nốt chính. Để phân bổ nhịp điệu đều, hãy chơi toàn bộ bốn nốt của đoạn láy ở ô nhịp 20 trên semiquaver thứ hai của nhóm đó, và căn bốn nốt của đoạn láy ở ô nhịp 22 vào semiquaver thứ hai và thứ ba của tay trái. Khi đã nghe mượt, chắc nhịp và tự nhiên, bạn có thể linh hoạt hơn trong cách căn giữa tay phải và tay trái ở các đoạn láy.

Xem thêm sản phẩm Đàn Piano.

Xem thêm sản phẩm Guitar Điện.

Xem thêm sản phẩm Guitar Acoustic.

Xem thêm sản phẩm Guitar Classic.

Xem thêm sản phẩm Guitar Pedal.

Xem thêm sản phẩm Amplifier.